Tytuł oryginału

Maria Immacolata, Madre di Dio e Madre nostra

© 2013 Casa Mariana Editrice, Frigento (AV)

© For the Polish edition by Wydawnictwo Sióstr Loretanek, Warszawa 2018

Na okładce

Bartolomé E. Murillo, Niepokalane Poczęcie

Konsultacja

ks. Robert Skrzypczak

Redakcja

Joanna Dyga

Projekt graficzny i łamanie

s. Karolina Masztalerz CSL

Za zgodą Kurii Biskupiej Warszawsko-Praskiej z dnia 10.12.2020 r., nr 1791(K)2020

ISBN 978-83-8212-031-8

Wydawnictwo Sióstr Loretanek

ul. L. Żeligowskiego 16/20; 04-476 Warszawa

tel. 22 673 46 93; 22 673 58 39

www.sklep.loretanki.pl; sklep@loretanki.pl

Bezpłatny fragment

NOTA TŁUMACZA
o. Alessandro M. Apollonio FI, mariolog

PRZEDMOWA DO WYDANIA WŁOSKIEGO

WPROWADZENIE

UNIESIENIE PIERWSZE
Maryja w zamyśle Boga

UNIESIENIE DRUGIE
Maryja w objawieniu myśli Boga

UNIESIENIE TRZECIE
Stworzenie mężczyzny i kobiety. Postanowienie Boga. Pierwsza figura Słowa w ludzkiej postaci i figura Maryi

UNIESIENIE CZWARTE
Jak Bóg stworzył pierwszego mężczyznę i pierwszą niewiastę. Jak miało zostać stworzone człowieczeństwo Słowa Wcielonego z Najświętszej Maryi. Wspaniałe figury przyszłości i rzeczywistość

UNIESIENIE PIĄTE
Wielka tajemnica stworzenia niewiasty. Pierwsze światło wskazujące na Maryję

UNIESIENIE SZÓSTE
Błogosławiona między niewiastami

Przypisy

NOTA TŁUMACZA

Ksiądz Dolindo Ruotolo w swoich pismach, również w obecnym dziele, odwołując się do Pisma Świętego, korzysta z wersji Wulgaty w przekładzie własnym. W polskim tłumaczeniu przyjęliśmy za podstawę wersję Biblii Tysiąclecia (Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Pallottinum, wyd. 5, Poznań 2014). Tam jednak, gdzie w przywoływanych przez Autora fragmentach wersja Wulgaty wyraźnie różni się od przekładu Biblii Tysiąclecia – czy to pod względem treści, czy numeracji wersetów – lub gdzie wymagał tego kontekst, w polskim tłumaczeniu korzystaliśmy z Biblii Wujka (Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie polskim W. O. Jakuba Wujka S. J., oprac. S. Styś, W. Lohn, Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy, Kraków 1962), zaznaczając takie cytaty gwiazdką.

PRZEDMOWA DO WYDANIA WŁOSKIEGO

Ksiądz Dolindo Ruotolo, neapolitański kapłan, zmarły w opinii świętości 19 listopada 1970 roku, w ostatnich latach swego intensywnego i usianego cierpieniami życia był powszechnie znany w Neapolu jako „staruszek Matki Bożej”. On sam lubił nazywać siebie tym mianem, które dobrze oddaje rzeczywistość jego życia w całości poświęconego Maryi.

Książka, którą obecnie prezentujemy w jej pierwszym wydaniu, czterdzieści trzy lata po śmierci jej słynącego z pobożności Autora[1], to w pewnym sensie – jak on sam by powiedział – „łabędzi śpiew”. Jest ona najbardziej pogłębionym i obszernym dziełem mariologicznym w całej rozległej twórczości literackiej księdza Dolindo, dziełem wyrażającym dojrzałość jego refleksji na temat Tej, która „odzwierciedla najważniejsze treści wiary” (Konstytucja dogmatyczna o Kościele „Lumen gentium”, 65).

Mariologia, nauka z natury swej interdyscyplinarna, daje księdzu Dolindo sposobność, by w obrębie dogmatu katolickiego i nauk społecznych poruszać się swobodnie w promieniu 360°, dzięki czemu może on formułować zapadające w pamięć i trafne spostrzeżenia aktualizujące, które dotyczą współczesnej mu rzeczywistości. W świecie coraz bardziej wrogim mądrości chrześcijańskiej ksiądz Dolindo przechodzi od dogmatu do duchowości, od ortodoksji do ortopraksji, obierając Maryję Pannę za swoją Alma Mater et Magistra.

Tok jego myśli jest burzliwy, porywający niczym wezbrana rzeka. Jasne idee wypływają z jego umysłu rozpalonego miłością do pięknej Matki Niebieskiej. Siła jego miłości do Dziewicy Maryi uderza bez pardonu w Jej dawnych i nowych oszczerców i powala ich. Wyraźnie jednak widać, że jego apologetyka nie jest celem samym w sobie, ale ma przekazać światło i miłość do Maryi, bo tylko w Niej zostają ostatecznie pokonane ciemności błędu, tylko w Niej wybucha z całym impetem radość naszej wiary, która pokonała smutek zepsutego świata. Mariologia księdza Dolindo wyróżnia się trzema charakterystycznymi cechami, które warto pokrótce omówić w tej przedmowie:

1) Chrystocentryzm. Ksiądz Dolindo patrzy na Maryję jako obecną wraz z Chrystusem w samym centrum Bożego planu ad extra, zarówno stworzenia, jak i odkupienia. Fundamentem biblijnym, z którego czerpie pełnymi garściami, są księgi mądrościowe Starego Testamentu w używanej wówczas ich łacińskiej wersji i uznane za odnoszące się do Maryi. Przedstawiają Ją jako przykładny wzór, archetypiczną ideę Boskiej sztuki, poprzez którą Bóg ukazał na zewnątrz swoje doskonałości. Ksiądz Dolindo nawiązuje tutaj do wschodniej tradycji patrystycznej, którą na teren Zachodu przeniosła szkoła franciszkańska, rozmiłowana w kontemplowaniu świata stworzonego ze względu na Chrystusa i Maryję, tak by sama natura rzeczy odzwierciedlała udział nie tylko niestworzonej natury Bożej, ale także stworzonej doskonałości ich człowieczeństwa.

2) Apologetyka. W wojowniczym stylu teologów przedsoborowych ksiądz Dolindo nie bawi się w subtelności, kiedy chodzi o obronę czystości prawdy katolickiej. Czyni to czasami za pomocą języka, który dziś przez jednych byłby uważany za „ekumenicznie niepoprawny”, ale inni, do których i my chcemy się zaliczać, uznaliby go za „ewangelicznie poprawny”. Ewangeliczne tak, tak, nie, nie pozwala nam powiedzieć, że niezależnie od mód językowych, podyktowanych przez nazbyt ludzkie taktyki i strategie ekumeniczne, prawdę należy głosić bez udawania. Błąd, który nie zostanie do końca obalony i zwalczony, szerzy się, co jest dramatyczne w skutkach zarówno na poziomie historycznym, jak i transcendentnym. To prawda, że czasami w oratorskim zapale ksiądz Dolindo być może niewystarczająco wyraźnie odróżnia błąd, który należy zwalczać, od błądzącego, którego trzeba ratować. Dlatego można natrafić na parę mocnych słów przeciwko żydom, protestantom i masonom. Prawdę mówiąc, sformułowania te odnoszą się nie do osób, lecz do ich błędów, leżących u podstaw gwałtownych batalii kulturowych albo wręcz prawdziwych prześladowań przeciw wierze i samemu Kościołowi katolickiemu. Ojcowskie i matczyne zarazem serce księdza Dolindo jest zbyt wielkie, aby kogokolwiek wykluczyć. Co więcej, grzesznicy, heretycy, apostaci i tym podobni zajmują bardzo szczególne miejsce w jego sercu ojca i matki. Jak Dobry Pasterz, tak i on stale niepokoi się o los licznych zagubionych owieczek, ale w najmniejszym stopniu nie ulega sentymentalnemu pobłażaniu. Jest przekonany, że bez prawdy nie ma miłości i że pierwszą miłością jest prawda. Błąd i herezja przeczą prawdzie, stają na przeszkodzie miłości. Dlatego między prawdą a błędem nie może być żadnego kompromisu, jest to walka na śmierć i życie, i w tym boju ksiądz Dolindo stał się nieszczędzącym sił apologetą.

3) Maksymalizm. Mariologiczne dzieło księdza Dolindo, ukończone w jednym z najbardziej smutnych dla mariologii katolickiej okresów, jest jak błysk światła w gęstej mgle. Fala antymaryjnych dzieł zalała pole Kościoła posoborowego (1965–1978), powodując ochłodzenie pobożności maryjnej Ludu Bożego, co z kolei przyniosło katastrofalne skutki w dziedzinie wiary i moralności. Dna sięgnięto prawdopodobnie w 1968 roku, kiedy to holenderski episkopat wydał katechizm, w którym formalnie wyrażono wątpliwości co do dziewictwa Maryi.

Ksiądz Dolindo reaguje per diametrum i w odpowiedzi na ochłodzenie kultu maryjnego, wynikające z biernego poddania się wobec dawnych zdradliwych argumentów ze strony środowisk protestanckich, przedstawia dla przeciwwagi najwyższą pochwałę Maryi, uciekając się niekiedy do przestarzałego, ale bardzo sugestywnego słownictwa, by rozpalić na nowo wiarę i pobożność maryjną w wyjałowionym sercu wielu chrześcijan, smutnych i zagubionych jak dzieci osierocone przez matkę. Tym tłumaczy się prowokacyjne stosowanie takich określeń, jak „adoracja Maryi”, które należy rozumieć w ten sposób, że „większa i szczególna cześć” (hiperdulia) oddawana Maryi jest narzędziem służącym jeszcze doskonalszemu czczeniu Jezusa. Ksiądz Dolindo przejrzyście to wykłada, kiedy porównuje „adorację” odnoszącą się do Maryi z adoracją drzewa krzyża w Wielki Piątek: skoro oddajemy cześć drewnu, ponieważ zostało przesączone Boską Krwią Chrystusa, to o ileż bardziej należy oddawać cześć Maryi, która całego Chrystusa nosiła w swym łonie i nadal nosi Go całego w swojej duszy i w swoim ciele wyniesionym do chwały.

Mariologiczne dzieło księdza Dolindo jest księgą, która we współczesnym kontekście kościelnym powinna być przedmiotem licznych dyskusji. Wymaga jasnego stanowiska wobec wyzwań, jakie rzuca Autor, by uwolnić myśl katolicką od tej zgubnej „ciasnoty umysłu” o podłożu racjonalistycznym, która Najświętszą Matkę Boga pozbawiła Jej najbardziej wzniosłych przywilejów, a Jej dzieci – niewysłowionej radości opiewania wspaniałych rzeczy, których Bóg dokonał w ich niebieskiej Matce i Królowej.

o. Alessandro M. Apollonio, FI

mariolog

WPROWADZENIE

Tylko Bóg!

Neapol, 8 grudnia 1964

Uroczystość Niepokalanego Poczęcia Maryi

Maryjo! Imię Twe sprawia, że serce drży mi w piersi. Maryjo! Moje biedne serce płonie, bliskie wybuchu jak rozpalony piec, buzujący ogniem, który o mało go nie rozsadzi. Jakimże ogniem jesteś Ty, Maryjo, skoro moje serce, takie małe i nędzne, rozpala się na sam dźwięk Twego imienia!

Jestem grzesznikiem; żywa świątynia mojej duszy została zniszczona wskutek moich przewin. Płonął w niej święty ogień łaski Bożej, lecz zniknął w otchłani mej nędzy, tak jak ogień, który płonął w świątyni, lecz zniknął w studni, zgasł i stał się mętną wodą. A jednak kiedy tylko tą wodą skropiono drwa ofiary całopalnej, buchnął ogień, pochłaniając tę ofiarę ku czci Boga; płonąc, stała się ona światłem, stała się ciepłem dla przemarzniętych stworzeń. Poświęcony Bogu jako chrześcijanin, zniszczony przez świat, obrócony w ruinę z powodu utraty łaski Bożej[2], ja, oddalony od Boga, pogrążony w mrokach duszy, stałem się mętną wodą z powodu grzechu. Lecz zwróciłem się do Ciebie, Maryjo, ucieczko grzesznych, do Ciebie, żywa świątynio Boga, ołtarzu, na którym złożyłaś Boską Ofiarę z Twego niepokalanego łona; i gdy tylko Cię wezwałem, Maryjo, moja dusza, pozbawiona życia jak marny kawałek uschniętego drewna, zmrożona własnym chłodem, moja dusza, upokorzona przed Bogiem, w blasku Twej świętości, o Niepokalana, uniżona w żalu rozpaliła się na nowo. Oświeciła ją wiara i rozgrzała miłość ku Tobie, o Maryjo.

Maryjo! Osłabło w świecie nabożeństwo do Ciebie, przez co stał się on jak mętna woda, jak potok nieprawości, która go wyniszcza, i potrzebuje powstać z martwych; usilnie tego pragnie, ale nie może zmartwychwstać bez Ciebie, tak jak bez Ciebie nie zostałby odkupiony przez Słowo Boga, które w Tobie przyoblekło się w ciało i stało się człowiekiem, aby być ofiarą przebłagalną, pośrednikiem miłosierdzia i łaski.

Tobie jako Matce Jezus z krzyża powierzył dusze, które odkupił, lecz one nie mogą powstać z martwych, jeśli nie zapłonie w nich na nowo żarliwe nabożeństwo do Ciebie.

Współczesny świat chce – jak twierdzi – przywrócić właściwą miarę nabożeństwu i miłości, jakie jest winien Tobie, o Maryjo, uważa bowiem, że gdy je ograniczy, bardziej będzie czcił Jezusa Chrystusa, łudząc się, iż przybliży na nowo do Kościoła tych, którzy się od niego odłączyli. Jakież jednak dziecko, spoczywające bezpiecznie w matczynych objęciach, wylicza mamie swoje pocałunki i ogranicza wyrazy swej miłości do tej, która karmi je mlekiem – i tylko ona może to czynić – z własnej piersi tryskającej miłością? I jakiż ojciec może się oburzać na widok czułości dziecka wobec matki, którą on kocha i która z jego miłości urodziła to dziecko tulące się teraz do niej, i widziała, jak poczynało się w niej życie tej nowej istoty przez nią zrodzonej i jak zbierał się pokarm, który je żywi i pozwala mu wzrastać?

Bardziej niż przywrócić właściwą miarę miłości, jaką żywimy do Maryi, powinniśmy z ubolewaniem przyznać się do niedostatku miłości wobec Niej i uświadomić sobie, że ograniczając nabożeństwo należne Matce Bożej, nie przyciągamy dusz do Kościoła, lecz jeszcze bardziej oddalamy je od niego, ponieważ Maryja przyciąga dusze błądzące, sprowadzając je ponownie na drogę prawdy. Chcą one uczestniczyć w uczcie weselnej bez matczynego pośrednictwa Maryi, a nie pamiętają, że na weselu w Kanie Galilejskiej to właśnie Maryja wyprosiła u Jezusa wino, które miało przypieczętować zjednoczenie panny młodej z panem młodym, a którego zabrakło na uczcie; to Maryja przyśpieszyła godzinę Jezusa, która jeszcze nie wybiła, i tym cudem przyciągnęła do Jezusa przyszłych Apostołów, którzy wówczas uwierzyli w Niego.

Nasza miłość do Maryi powinna zatem wzrastać, tak by wyjednała nam Jej macierzyńskie pośrednictwo, a dzięki niemu – przemianę tych, którzy uważają się za chrześcijan, ale w swoim życiu są jak woda w stągwiach z Kany, wypełnionych po brzegi pozorami dobroci bez żywotności prawdziwej wiary. Na stole weselnym w Kanie niewątpliwie znajdowały się talerze, kielichy, kwiaty, a nowożeńcy w odświętnych strojach czekali, aby ich zaślubiny zostały przypieczętowane ostatnim błogosławieństwem w wesołym upojeniu winem, które symbolizowało miłość ubogaconą radością Bożej łaski. Zabrakło jednak wina, symbolicznej pieczęci błogosławieństwa. Zabrakło i nie było sposobu, by napełnić puste naczynia. Była noc i w okolicy wszystko było zamknięte. Na uczcie zabrakło życia. Owszem, stały tam pojemne stągwie, lecz były one tylko pustymi zbiornikami służącymi do powierzchownego oczyszczenia, z których wszyscy goście skorzystali przed ucztą. Tak, każdy uważał się za czystego przez to, że zanurzył ręce w stągwiach, nie korzystając z pomocy drugiej osoby, która dokonałaby właściwego ich obmycia. Była to ablucja dokonana samodzielnie, a taka faktycznie pozostawiała nieczystym tego, kto przed samym sobą uważał się za oczyszczonego przez samo dotknięcie wody. Zabrakło jednak wina, a bez niego uroczystość musiała skończyć się przedwcześnie i niemożliwe było przypieczętowanie małżeństwa. Dopiero Maryja przez swe matczyne pośrednictwo u Jezusa zapełniła pustkę uniemożliwiającą dalsze świętowanie; uczyniła to za pomocą prostej prośby, która mogła się wydawać bojaźliwa, lecz w rzeczywistości była stanowcza, jak prośba skierowana do dziecka, któremu wydaje się polecenie, mówiąc mu tylko, że coś jest potrzebne; można powiedzieć, że wypowiedziana niemal tak, jak się mówi do sługi:

„Brakuje tego, brakuje tamtego”, aby ten posłuchał i załatwił sprawę:

Nie mają wina (J 2, 3).

Nie przez przypadek Ewangelia streszcza życie Maryi z Jezusem i Jezusa z Maryją w trzech słowach, które mówią wszystko: Erat subditus illis. Był Jej poddany (por. Łk 2, 51), słuchał Maryi. Maryja, wydając polecenie, rozporządzała; Jej bowiem, niczym królowej, powierzony był dom. Ona wedle własnej woli panowała nad mocą, mądrością i miłością Tego, który był Bogiem, ale dla Niej – posłusznym Synem: Erat subditus illis.

Tym, którzy odcinają się od Maryi, tym, którzy stają się Jej przeciwnikami, wyrzekając się Jej, na cóż się zda cała ta obłudna obfitość rzekomej dobroci, którą sami chrześcijanie ośmielają się nazywać większą od katolickiej, gdy nie ma w niej Maryi? Mimo całego swego starania, by udawać wiarę, która zbawia, mimo całego arsenału religijności, która w rzeczywistości nie jest życiem, są oni pustymi stągwiami, które nie oczyszczają, tacami, które nie karmią, kielichami, które nie zaspokajają pragnienia; są ucztami bez wina, ponieważ brakuje im Maryi i Jej matczynego wstawiennictwa. Widać to wyraźnie w narodach[3], które wyrzekając się Maryi, wyrzekły się Jezusa i pogrążyły się w otchłani niemoralności, a nawet ateizmu praktycznego.

Ludzie bez Boga są niezapylonymi dzikimi kwiatami, które stają się trujące; są kiściami oderwanymi od krzewu winnego, przeznaczonymi na spalenie; są jadowitymi pasożytami, które przynoszą bezpłodność i głód, ponieważ nie mają Maryi.

Gdyby mieli Maryję, jakże mogliby żyć bez Boga, który stał się Jej rodzonym Synem? Są dobrowolnymi sierotami bez Ojca, ponieważ nie mają matki, która w swej miłości i dobroci oraz w swej płodności ukazuje rzeczywistość ojca.

A zatem rozumiemy, dlaczego potrzeba Maryi, aby przywrócić życie światu. To oczywiste, że królestwo Boże na ziemi może przyjść tylko przez Maryję; rozumiemy opór Kościoła katolickiego wobec tych, którzy chcieliby uczynić ze wszystkich heretyków jedną owczarnię, przesłaniając blask Maryi.

Kiedy na Soborze Watykańskim II wystąpili ci nieliczni, którzy chcieli pomniejszyć kult Maryi, aby nie był przeszkodą w zjednoczeniu heretyków z Kościołem katolickim, powstał Paweł VI niczym anioł Boży i zaprotestował przeciwko takiemu schematowi Kościoła, w którym Maryja była niemal odsunięta na margines, podczas gdy powinna być stawiana w samym centrum ram chwały przeznaczonej dla Niej i tylko dla Niej. Zaprotestował mocą Ducha Świętego, który działał w nim; zaprotestował z miłości, jaka płonie w jego sercu, i na słowa papieża cały Sobór powstał jak jeden mąż i burzliwymi oklaskami dał aplauz miłości, będący aplauzem nieomylnego Kościoła.

Przez krótką chwilę przemknął w kimś głos węża, który obiecywał Ewie wielkość, podczas gdy czyhał na jej życie i wiódł ją ku upadkowi. Był to jakby głos kani przelatującej nad gniazdami małych nawałników, aby je pożreć pod nieobecność ich matki, a nawałniki jakby jednym chórem zakwiliły, aby odpędzić kanię i przywołać matkę.

Do tych nawałników podobni byli ojcowie soborowi, którzy przybyli ze wszystkich stron świata, mając za sobą doświadczenia burz, jakie wstrząsały biedną ludzkością – stadem, którym rządzili, by zaprowadzić je na wieczne pastwiska. I jak te nawałniki swym podniosłym aplauzem przypominającym potężne bicie serca przywoływali Matkę – Maryję! A Paweł VI, dając przykład i świadectwo siły ducha, udał się w Jej imię do Ziemi Świętej; udał się tam, aby odetchnąć powietrzem, którym oddychała Maryja i którym oddychał Jezus.

Na wspomnienie tego wydarzenia żałosny nędznik piszący te słowa płacze ze wzruszenia; na kartkę upadła jedna łza, która uniemożliwiła mu pisanie, ale nie przeszkodziła radować się pośród płaczu. Papież, on również jak nawałnik, podjął ryzyko bardzo długiej podróży i gdy znalazł się w grocie, w której Maryja wydała na świat Jezusa, w jego duszy wybrzmiało słowo błagalnej modlitwy o pokój dla świata.

Ta grota pełna była westchnień Maryi, ozdobiona arabeskami Jej macierzyńskiej miłości do Jezusa i do świata, dla którego odkupienia On się narodził. Papież przywoływał tam Maryję, aby znów dała światu Jezusa, przyzywał Ją, aby posłała swoich aniołów, którzy ogłoszą ziemi pokój.

Papież podróżował z obrazem Maryi, lecąc do Indii na wysokości dziesięciu tysięcy metrów, jak słońce wznoszące się nad zacienioną jeszcze ziemią, w imię Maryi – słońca pełnego łaski, która Ją przyobleka, słońca miłosierdzia, które oświeca, słońca mocy, która panuje w miłości – Maryi, naszej Matki, którą Paweł VI obwołał Matką Kościoła.

Osłabnięcie nabożeństwa do Maryi wśród chrześcijan i szatańska walka, jaką toczą z Nią heretycy, są spowodowane brakiem wiedzy o wielkości Maryi.

Istnieje wiele dzieł mówiących o Maryi, dzieł wybitnych, stworzonych przez świętych pisarzy, ale albo nikt ich nie czyta, albo nie ukazują Jej wzniosłej wielkości w całościowym obrazie.

Piszący te słowa żałosny nędznik, choć jest schorowanym 83-letnim starcem, tworzy tę księgę właśnie po to, aby przedstawić Maryję w całościowym obrazie, natchnionym nauką Kościoła i oświeconym słowem ojców i doktorów Kościoła, świadectwami wieków, przekonującym potwierdzeniem cudów dawnych i nowych.

Po wcześniejszej próbie wysławiania Boga przez wykład i komentarz do słowa Bożego w dwudziestu sześciu tomach[4] dzieła La Sacra Scrittura [Pismo Święte]; po napisaniu innych dzieł i opublikowaniu niektórych z nich, w pokornych próbach pełnienia apostolatu dla dobra dusz, chce on niejako położyć pieczęć na swoim nieustannie umęczonym życiu, składając Maryi synowski hołd. Jako pożałowania godny syn chce on, zanim stanie przed Bogiem, podarować Jej mały kwiat umysłu, serca, słabnących sił swej duszy, aby wyprosić Jej macierzyńskie miłosierdzie, prosić, by okryła go swoim płaszczem i przedstawiła Bogu, przesłaniając światłem łaski, której jest pełna, słabości i przewiny żałosnego nędznika, tak aby wielbił on Boga w wieczności i rozkoszował się Nim w miłości.

Dzieło to nie jest popisem erudycji, mądrości, ani tym bardziej krytycznej ścisłości; jest pieśnią miłości ku czci Matki Bożej, stworzoną po to, by wzbudzić w duszach czułość wobec Maryi.

W młodości ten żałosny nędznik sławił Ją wzruszającą muzyką; w późnej starości, gdy jego zesztywniałe ręce nie mają już po co dotykać klawiatury organów, a głos osłabł, wysławia Ją na piśmie, aby przekonywać [czytelników] do oddawania czci Maryi i odnowić pobożność maryjną w sercach. Było to gorącym pragnieniem jego życia, które chyli się ku końcowi, a nadto wiele dusz nalegało, aby oddał chwałę Maryi nowym dziełem, które dopełniłoby tego, co już wcześniej napisał i opublikował, by rozpalić serca miłością do Niej.

Jednak ten żałosny nędznik, choć pała pragnieniem wysławiania Najświętszej Maryi, czuje się niezdolny, by to czynić. Dlatego uciekł się do Najświętszej Dziewicy, aby ukazała mu wolę Bożą w tej pracy. Wszystkie wcześniejsze dzieła ów żałosny nędznik napisał dla Niej z posłuszeństwa, ponieważ czuł się i nadal się czuje niezdatny do niczego.

Także i to obecne dzieło pisze w duchu posłuszeństwa wobec Maryi. Ciebie, moja Matko, zapytałem: „Czy chcesz, abym pisał o Tobie dla dusz?”. A Ty dałaś mi usłyszeć w sercu: Pisz z miłości do mnie. Jej głos był dla mnie rozkazem, któremu okazuję posłuszeństwo pomimo mojej nędzy i nieporadności.

W dniu Niepokalanego Poczęcia Maryi wstałem w środku nocy, o 2.20, długo się modliłem i postanowiłem zacząć.

Lecz oto – muszę to powiedzieć – przystąpił do mnie szatan ze swymi pokusami. Chciałem podjąć choćby najmniejszy wysiłek, tak jak to czyniłem zawsze, by nie wystawiać Boga na próbę, i postanowiłem przejrzeć dzieło Summa Aurea de laudibus Beatissimae Virginis Mariae, Dei Genitricis sine labe conceptae, wydane w trzynastu tomach przez Migne’a w 1866 roku.

Byłem zmęczony i poczułem, że jestem kuszony przez szatana, który tak mi podszeptywał: „Nie powinieneś pisać tego dzieła. Przestań więc, bo ja i tak znajdę sposób, żeby ci przeszkodzić, czy to podstępem, czy siłą”.

I poczułem się tak, jakby osnuwała mnie gęsta mgła, i usłyszałem w duszy: „Jesteś stary, wzrok ci nie służy, sił ci brakuje, choroby cię nękają. Zaniechaj tego!”.

Głębokie przygnębienie zaczęło opanowywać moją duszę; i słyszałem: „Wstawać w nocy… Wezmą cię za wariata. Pakujesz się w kłopoty, od których się nie uwolnisz. Głupcze, teraz powinieneś odpoczywać, zażywać spokoju w zaciszu domowym”.

I rzeczywiście odpoczynek wydał mi się pociągający. Ogarnęło mnie poczucie fizycznego i duchowego osłabienia i nadal ogarnia mnie ono teraz, 11 grudnia, gdy piszę; lecz uciekłem się do Ciebie, Maryjo, przyzywając Cię.

Ta pokusa pojawiła się w nocy 8 grudnia, kiedy zacząłem pisać wprowadzenie. Trwała przez cały dzień 9 [grudnia], więc zakładałem, że wprowadzenie zakończy się na stronie 2[5]. Wczoraj, 10 [grudnia], wstając w nocy, poczułem obecność Najświętszej Maryi. Wielkie światło wypełniło moją duszę, spalałem się z miłości do Niej i płakałem, pisząc dalszy ciąg wprowadzenia aż do strony 5. Miałem w swoim umyśle jakby zapalone światło, in splendoribus sanctorum, i myślałem o Maryi w wiecznym planie Boga. Był to dzień miłosnego zjednoczenia z Maryją.

Dzisiejszej nocy, 11 grudnia, w dalszym ciągu pisałem wprowadzenie, ale z bolejącą duszą; pomimo udręk, stale pokładając ufność w Maryi, napisałem aż do tego miejsca.

Dlaczego mówię o tych szczegółach? Jestem nędznikiem i czuję to dogłębnie, ale ufam w Twoją pomoc, o Maryjo. Ty zmiażdżyłaś głowę szatana w swym Niepokalanym Poczęciu. Zmiażdż ją teraz, bo on próbuje mnie zniechęcić, abym nie pisał o Tobie.

Mamo moja najsłodsza, Stolico mądrości, otwórz mi umysł, abym Cię kontemplował, i serce, abym Cię kochał. Daj mi siłę, abym Cię sławił, i oczyść mą duszę, aby cała należała do Boga.

Zdrowaś, Maryjo, łaski pełna, oświeć mnie swoją łaską.

Zdrowaś, Maryjo, Matko Boża, módl się za mnie, żałosnego nędznika, uczyń mnie mniej niegodnym wysławiania Ciebie. Amen.

Neapol, 11 grudnia 1964

pożałowania godny ks. Dolindo Ruotolo

UNIESIENIE PIERWSZE

Maryja w zamyśle Boga

Bóg! Biedny ludzki umysł gubi się w Jego niewysłowionej tajemnicy. Bóg! Istota konieczna, jedyna Istota konieczna, wieczna, najdoskonalsza, której nie można powiększyć ani zmniejszyć, która jest cała w nieustannym akcie. Nie ma przeszłości ani przyszłości, początku ani końca. Jest Tym, który jest, tak jak prawda. On przedstawił się Mojżeszowi tym cudownym sformułowaniem: Jestem, który jestem. On jest istnieniem i racją swego istnienia, tak jak prawda jakiegoś aksjomatu, która istnieje, ponieważ w swoich pojęciach zawiera rację swej prawdziwości, a więc i swego istnienia. Aksjomat, w prostocie swego sformułowania, jest wieczny. Nie może mieć ani przeszłości, ani przyszłości, ponieważ w swoim sformułowaniu jest cały w akcie, jest prawdą, jest tym, czym jest.

Bóg! On jest nieskończony. Dusza moja jednak nie gubi się w bezmiarze długości, szerokości, wysokości i głębokości, lecz koncentruje się na Nim samym, ponieważ On jest najprostszy, jest Tym, który jest. Prawda jest zawarta w zasadzie, która ją formułuje, w poznaniu, które ją rozpatruje, w harmonii, która czyni ją jednolitością. Jest tym, czym jest, tym, co się zna, tym, co się kocha, co się ceni, co się postrzega, co się ocenia. Bóg jest Tym, który jest, jest Tym, którego się zna, Tym, którego się kocha, właśnie dlatego, że jest Tym, który jest.

Prawda, której się nie zna, jest jak mgła w próżni: nie istnieje. Prawda, której nie docenia się w poznaniu, a więc której się nie kocha – ponieważ miłość jest docenieniem, a docenienie jest miłością – jest czymś nieznanym pozbawionym światła. Ten, który jest Prawdą najprostszą i nieskończoną, jest z konieczności poznaniem najprostszym i nieskończonym, jest płodny w istnieniu, jest miłością w docenieniu, które łączy prawdę z poznaniem i poznanie z prawdą. Pochodzi zatem od prawdy i poznania jak od jedynej zasady.

Tak jak prawda jest logiczna, tak w Bogu Trójca jest logiczna, więc logiczne jest i to, że On, objawiając i nazywając siebie, objawił się w swojej Jedności i w swojej Troistości.

Człowiek głęboko pobłądził i nadal błądzi w swych wyobrażeniach o Bogu, a błądząc, przeszedł od bezkształtnej myśli do natury zmysłowej, czyli do bałwochwalstwa.

Koncentrując się na naturze zmysłowej, spersonifikował jej zjawiska w bożkach. Zgłębiając zjawiska naturalne za pomocą ułomnej, choć pretensjonalnie dumnej wiedzy, pomylił Boga z naturą i okrzyknął naturę Bogiem. Zdumiony stopniowo odkrywanymi przez siebie tajnikami natury, uznał je za nadzwyczajne owoce własnej mądrości i przeszedł do ateizmu, który jest całkowitym wyparciem się Boga i pełnym pychy uwielbieniem samego siebie. Całkowicie zanurzony w materii, w bałwochwalstwie sił i energii naturalnych, zwrócił się ku sobie samemu i wśród nawały namiętności upadł w błoto najobrzydliwszej nieczystości, staczając się poniżej poziomu zwierząt. Powiedzielibyśmy, że jest to przykre zjawisko inwolucji: Bóg ulepił człowieka z mułu i tchnął w niego duszę, aby ten Go poznał i miłował, a człowiek, wyrzekając się Boga, powraca do błota, z którego powstał – i to wraca do niego zarobaczony, cuchnący, niezdolny przyjąć tchnienie łaski i życia, które uczyniłoby go duchem. Taki właśnie proces staczania się ukazywał psalmista, gdy wołał z jękiem: Mówi głupi w swoim sercu: „Nie ma Boga”. Oni są zepsuci, ohydne rzeczy popełniają (Ps 14, 1-2). Dwie otchłanie: głupota, która wyrzeka się Boga, i nieczystość, która przez odrażające czyny stawia człowieka poniżej poziomu bezrozumnych zwierząt.

Bóg jest sam w sobie całkowicie kompletny, ponieważ jest w pełni doskonały. Jest nieskończenie szczęśliwy w poznaniu samego siebie, rodząc Słowo, swego Odwiecznego Syna, w bezgranicznym miłowaniu siebie, przez co sprawia, że od Niego i Jego Odwiecznego Syna pochodzi Duch Święty. Prawda nieskończona i najprostsza, poznanie nieskończone i samoistniejące, a więc Osoba; odrębna od Prawdy wiecznej i samoistniejącej, a więc Osoby; jako rodząca złączona ze zrodzonym Nieskończoną Miłością, Miłością samoistniejącą, a więc Osobą. Prawda nieskończona i najprostsza, a więc kompletna w swej niewysłowionej prostocie, czyli nieskończenie doskonała w swoich przymiotach. Poznanie i miłość są nieskończone i w pełni doskonałe, a więc mają takie same przymioty jak natura Boga. Wspólne przymioty Ojca, Syna i Ducha Świętego ukazują zatem Boga jako dobro kompletne; to znaczy, że On jest nieskończenie dobry i – jak Go określa Święty Jan – jest miłością (1 J 4, 16).

Jest to największa tajemnica, której wyobrażeniem, na miarę skromnych możliwości naszego umysłu, może być trójkąt równoboczny. W dziełach sztuki umieszczany jest nad głową Boga Ojca, kiedy próbuje się przedstawić Go w ludzkiej postaci, to znaczy – jak się zwykło mówić – antropomorficznie. Trójkąt równoboczny ma trzy jednakowe, lecz osobne kąty, a jest jedną całością: jednym trójkątem w swej naturze i troistością kątów, które są odrębne, ale razem tworzą jedną figurę.

Umysł nie może zagubić się w tak prostym i tak precyzyjnym porównaniu. O mój Boże, Najwyższe Dobro, Najwyższa Dobroci, Jedyny i Troisty, wielbię Cię głęboko: wierzę w Ciebie, Ty jesteś Prawdą, Tym, który jest, a więc wierząc w Ciebie, uwielbiam Cię całym moim umysłem! Wielbię Cię jako Najwyższe Dobro, Nieskończoną Dobroć, z nadzieją, że otrzymam od Ciebie wszelkie łaski, od Ciebie, który mnie stworzyłeś na swój obraz: także i ja, twoje stworzenie, jestem.

Jestem stworzeniem żałosnym i nędznym, a spodziewając się od Ciebie wszelkiego dobra, wzruszam się, czuję Twoją nieskończoną dobroć i kocham Cię całym sercem. Wielbię Cię, oddaję się Tobie, miłując Cię, oddaję się Tobie ze wszystkim, czym jestem i co mogę, i kocham Cię ze wszystkich sił. Jesteś najczystszym Duchem i tchnąłeś swego ducha w człowieka, kiedy go stwarzałeś, kształtując jego ciało z błota dziewiczej ziemi. Dałeś mi duszę, która jest odrębna od ciała, ale tworzy z nim jedność, ożywia je, i to dzięki tej duszy myślę, ufam i kocham, i dlatego kocham Cię całą moją duszą.

Podnoszę wzrok na rozgwieżdżone niebo, rozpięte przez Twą wszechmoc nad moją głową: jakaż obfitość ciał niebieskich, jakiż taniec gigantycznych poruszeń! Zachwycam się; lecz bardziej niż widok tego ogromu, który mogę oglądać tylko w owych małych, migocących świetlnych punktach, zachwyca mnie kompletna cisza, w jakiej one, w swej niezliczonej mnogości, zdają się korzyć przed Tobą, oddając Ci cześć.

Jestem na ziemi, jest noc. Wszystko milczy, wszystko jest jak otulone ciemnym płaszczem, wszystko jest ciszą, a moja dusza koncentruje się na Tobie, mój Boże. Dołączam do aniołów, nucąc w duchu ich pieśń:

„Święty, Święty, Święty”. Bóg mój; Święty, Nieskończona Moc; Święty, Nieskończona Mądrość; Święty, Nieskończona Miłość.

Mam wrażenie, jakbym na przepastnym ciemnobłękitnym, drgającym sklepieniu nieba widział Twą stwórczą moc, rozciągniętą niczym ramiona, podczas gdy palce dłoni odmierzają otchłanie nicości, przepełnione mrokiem otchłanie, w których rozlega się Twój stwórczy głos: Fiat. I jakby wypychane z głębi nicości, podobne falom przelewającym się pod naporem potężnego wichru, na Twój rozkaz przybyły stworzenia – chaos, który niczym rozespany małżonek budzi się otumaniony, okryty całunami, i na wszechpotężne fiat odpowiada jeszcze w półśnie: Adsum – Oto jestem! Odpowiada ze swego zmiętego posłania, gdzie nie było nic, gdzie była nicość, i w ewolucji trwającej całe tysiąclecia zaprowadza coraz większy ład, jakby powoli wydobywał z tobołka zapodziany tam kunsztowny haft, który wreszcie ukazuje się w całej swej krasie.

Nad chaosem przechodzą burze wciąż ukrytych sił: ciemności na powierzchni otchłani. Nieład, pomieszanie przypadkowych poruszeń – powiedziałaby ludzka głupota – ewoluującej materii, natury podnoszącej swą tajemniczą głowę z potarganą czupryną? Nie, nie! Nadstaw ucho swej duszy, o ludzka głupoto! To, co wydaje ci się bezładnym zamętem, burzą nieświadomych sił, było jak dudnienie tysięcy gigantycznych bębnów, grzmienie tysięcy trąb sławiących potężny głos, który powoływał do istnienia coś, czego nie było: Bóg stwarzał!

Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię (Rdz 1, 1). Tajemnica zamętu, chaosu w bezładzie? Nie! Tajemnica dobroci, tajemnica miłości. Bóg stwarzał, wylewając swą nieskończoną dobroć. Stwarzał według konkretnego planu, który jaśniał od wieków w Jego nieskończonym umyśle, w Jego Odwiecznym Słowie, przez które wszystko się stało.

Michał Anioł, chcąc przedstawić swoje wyobrażenie Boga stwarzającego, namalował na fresku w Kaplicy Sykstyńskiej potężną ludzką postać unoszącą się nad otchłanią nicości, z ramionami wyciągniętymi we wszechmocnej żywotności i z palcem wskazującym skierowanym na jakiś odległy punkt, tak jakby Bóg pokazywał swój zamysł. Jego myśl zwraca się ku odległemu stworzeniu, oddalonemu o całe wieki, stworzeniu wybranemu, otoczonemu miłością i będącemu centrum Jego planu dobroci i miłości, która wylała się w dziele stwórczym. Tym stworzeniem, porządkiem i centrum rodzącego się wszechświata była Maryja. Wielki malarz być może nawet nie zdawał sobie sprawy z głębi tego Boskiego gestu – palca skierowanego ku temu, co chciał uczynić [Bóg], rozsiewając swą dobroć – ale już wcześniej Dante wysławiał Maryję teologicznie we wspaniałym poetyckim sformułowaniu, w którym nazwał Ją niezmiennym celem Boskich zamierzeń.

W Bożych słowach mówiących o Odwiecznej Mądrości Kościół widzi Maryję w zamyśle Boga, słusznie odnosząc je do Tej, w którą Słowo Boga, będące Odwieczną Mądrością Bożą, zechciało zstąpić, aby stać się człowiekiem; to słowa Księgi Przysłów, które wspaniale ujmują myśl Boga dotyczącą Maryi. Ta natchniona Księga oddaje głos Mądrości, a jej mowa jest w mistycznej interpretacji Kościoła mową Maryi. Dusza czuje się – by tak rzec – wzniesiona na niebotyczną wysokość jak kosmonauta, który bada Boży plan w ogromie stworzenia i widzi w nim jakby słońce promieniejące blaskiem i wielbiące Odwiecznego w Jego cudownym zamyśle, który miał się wypełnić w czasie w osobie Maryi.

Jest to jakby pieśń wdzięczności dla Boga za to, że Maryja była niezmiennym celem Jego zamierzeń. Nic więc dziwnego, że Kościół pozwala Maryi przemawiać słowami Odwiecznej Mądrości, która stając się Jej Synem, całą Ją oświeciła sobą – wiecznym Słońcem, niczym promień światła, który pada na kryształ i rozświetla go swoim blaskiem tak, jakby lśnił on sam z siebie.

A oto owe słowa Mądrości i zarazem słowa Maryi wielbiącej Boga, który Ją wybrał: Pan mnie zrodził jako początek swej mocy, przed dziełami swymi, od pradawna. Od wieków zostałam ustanowiona, od początku, przed pradziejami ziemi. Przed oceanem zostałam zrodzona, przed źródłami pełnymi wód; zanim góry zostały założone, przed pagórkami zostałam zrodzona. Nim glebę i pola uczynił przed pierwszymi skibami roli. Gdy niebo umacniał, z Nim byłam, gdy kreślił sklepienie nad bezmiarem wód; gdy w górze utwierdzał obłoki, gdy źródła wielkiej Otchłani umacniał, gdy morzu ustawiał granice, by wody z brzegów nie wystąpiły; gdy ustalił fundamenty ziemi. I byłam przy Nim mistrzynią, rozkoszą Jego dzień po dniu, cały czas igrając przed Nim. Igrając na okręgu ziemi, radowałam się przy synach ludzkich (Prz 8, 22-31).

Świat stworzony, wylanie Boskiej dobroci z głębi tajemnicy Trójcy, jest wielkim dziełem Boga. Ten, który działa, wylewa się na zewnątrz, ale najpierw obmyśla to, co chce zrobić. Jego zamysł konkretyzuje się w planie, plan umożliwia powstanie modelu, model zaś urzeczywistnia się w dziele. Słowa, które Kościół wkłada w usta Maryi, odsłaniają więc tajemnicę stworzenia: Bóg stworzył wszystko aktem swej woli, On tego chciał. Otóż wolą w Bogu jest miłość. Zatem stworzył z miłości. Boży zamysł był w Odwiecznym Słowie, i dlatego Święty Jan, rozpoczynając swoją Ewangelię, mówi o Słowie Bożym, że wszystko dla Niego zostało stworzone. Podniosłe słowa: Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga (J 1, 1), zrodzone przez Boga, samoistniejące poznanie Boga – Osoba. Zatem Bogiem było Słowo, zrodzone przez Niego. Ono było na początku u Boga (w. 2), zjednoczone z Nim przez Ducha Świętego, przez nieskończoną Miłość samoistniejącą, Osobę Boską pochodzącą od Boga Ojca i od nieskończonego poznania siebie – Słowa Bożego. Dwa promienie przecinające się i złączone w punkcie przecięcia, czyli w tym samym początku, jak mówi wiara. Wola Boża, miłość, rozlewa się i chce stwarzać. Zamysł jest w Słowie, plan jest w Słowie; modelem jest Maryja. Zatem Bóg, chcąc się wylewać, czyli udzielać się i stwarzać z miłości, przed wszystkimi stworzeniami umiłował Maryję, przez którą Słowo miało działać, a Ona w Bożym planie była Jemu podporządkowana. Dlatego jest powiedziane: Pan mnie zrodził jako początek swej mocy, przed dziełami swymi. Taka właśnie jest cudowna logika Boga, który wszystko ogarnia swym spojrzeniem. Wszystko – dodaje Święty Jan – przez Nie [przez Słowo] się stało, a bez Niego nic się nie stało, [z tego], co się stało (J 1, 3). Wszystko istniało przez Słowo, a Słowo – przez Maryję, oddaloną o wieki, lecz dla Boga już obecną w Jego planie miłości.

Świat stworzony jest ogromny, zjawiska, które w nim zachodzą, są zdumiewające, tajemnicze, a człowiek nie myśli o tym, że zna – i to niedoskonale – zaledwie jego malutką cząstkę. Tym bardziej nie myśli o tym, że wszystko jest chwałą Boga za sprawą Słowa; że wszystko jest hymnem dla Boga za sprawą Słowa, które w Maryi stało się ciałem; a zatem – że Maryja była i jest w centrum Bożego planu, brzemienna za sprawą Ducha Świętego wcielonym Słowem Boga.

Dzisiejsza efemeryczna nauka śmieje się z tych, którzy postawili ziemię w centrum wszechświata, ale sama bredzi, śniąc o jakichś innych zamieszkałych światach, i gubi się w swoich pomiarach niezmierzonego nieba pełnego gwiazd. Ludzie współcześni niczym baśniowi giganci, choć mniejsi niż Pigmeje, szturmują kosmos, sądząc, że lecą tam jako władcy, podczas gdy jak robaki nie docierają nawet do granic tego, co ledwie widać. Nie zważają na to, że dla Słowa, które na ziemi przyjęło ciało z Maryi Dziewicy, ta mała planeta jest rzeczywiście centrum wszechświata, widzialnego i niewidzialnego. Nie zważają na to, że Słowo, stając się człowiekiem, wybrało spośród wszystkich ciał niebieskich małość – ziemię. Wybrało małość ziemi, a spośród ludów – najmniejszy z nich, Izraela; w Izraelu zaś – stworzenie najpokorniejsze, Maryję; a na mieszkanie – najuboższe miejsce, w jakim można się urodzić: grotę w Betlejem. A gdy stało się dorosłe w przyjętym na siebie człowieczeństwie, wybrało najbardziej haniebny tron – krzyż, aby odkupić człowieka i królować.

Dlatego Kościół znów wkłada w usta Maryi słowa z księgi Mądrości Syracha na potwierdzenie zamysłu Bożego względem Niej: Przed wiekami, na samym początku mnie stworzył i już nigdy istnieć nie przestanę. W świętym przybytku, w Jego obecności, zaczęłam pełnić służbę i przez to na Syjonie mocno stanęłam. Podobnie w mieście umiłowanym dał mi odpoczynek, w Jeruzalem jest moja władza (Kościół). Zapuściłam korzenie w sławnym narodzie, w posiadłości Pana, w Jego dziedzictwie (Syr 24, 9-12).

Oto Maryja w blaskach wieczności w Bogu. W blaskach aniołów i świętych: w raju; w blaskach królestwa Słowa w ludzkiej postaci: w Kościele; w blaskach stworzenia: „Pokorna, ale nad wszystkie stworzenia wyniosła” (por. Dante, Boska Komedia, Raj, XXXIII, 3).

UNIESIENIE DRUGIE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

UNIESIENIE TRZECIE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

UNIESIENIE CZWARTE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

UNIESIENIE PIĄTE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

UNIESIENIE SZÓSTE

Pozostałe rozdziały dostępne w pełnej wersji e-booka.

[1] Pierwsze wydanie włoskie dzieła ks. Dolindo ukazało się w roku 2013 [przyp. red.].

[2] Sformułowania hiperboliczne [przyp. red. wyd. wł.].

[3] Ksiądz Dolindo dodaje „protestanckich” [przyp. red. wyd. wł.].

[4] Autor pisze to w 1964 r. Po ukończeniu druku wszystkich tomów było ich w sumie trzydzieści trzy [przyp. red. wyd. wł.].

[5] Numery stron wzmiankowane przez ks. Dolindo odnoszą się do oryginalnego rękopisu [przyp. red. wyd. wł.].